U gan là gì? Phân loại, dấu hiệu, nguyên nhân và cách điều trị

Nhiều người lo lắng không biết bệnh u gan là gì và liệu có nguy hiểm đến sức khỏe không khi vô tình phát hiện khối u qua siêu âm. Tuy nhiên, khối u có thể là u gan lành tính hoặc u gan ác tính, do đó không phải trường hợp nào cũng đe dọa đến tính mạng. Nắm rõ triệu chứng, nguyên nhân cùng các phương pháp điều trị u gan sẽ giúp bạn bình tĩnh lựa chọn hướng xử lý phù hợp và an toàn.

1. U gan là gì? Có phải cứ phát hiện u gan là bị ung thư không?

U gan xảy ra khi các tế bào gan phân chia quá mức, tích tụ lại thành một khối mô bất thường. Tuy nhiên, phát hiện u gan không đồng nghĩa với việc bạn bị ung thư. Tùy thuộc vào tính chất tế bào, u gan được chia thành hai nhóm chính là u gan lành tính (không phải ung thư) và u gan ác tính (ung thư gan).

1.1. Hiểu đúng về khối u hoặc tổn thương ở gan

Các khối u và tổn thương gan này có thể là:

• Một khối mô đặc.

• Một nang chứa dịch.

• Một vùng tế bào ở gan phát triển nhiều hơn bình thường.

• Một hoặc nhiều khối có kích thước khác nhau nằm trong gan.

Phát hiện khối u trong gan chưa đồng nghĩa với ung thư gan. Bác sĩ sẽ dựa vào siêu âm, CT, MRI, xét nghiệm máu và các kiểm tra cần thiết để xác định chính xác.

1.2. Phân biệt 3 nhóm u gan thường gặp

U gan chia thành ba nhóm chính:

1.3. U gan có chắc chắn là ung thư gan không?

Không. Nhiều khối u gan phát hiện khi siêu âm là u lành tính như u máu trong gan hoặc nang gan. Tuy nhiên, cần thăm khám và làm thêm các kiểm tra để xác định chính xác là u lành hay ác.

2. Nguyên nhân vì sao lại xuất hiện khối u ở gan?

Nguyên nhân u gan không giống nhau ở tất cả mọi người. U lành tính và u ác tính cũng có những yếu tố liên quan khác nhau.

2.1. Yếu tố liên quan đến u gan lành tính

Một số nguyên nhân:

• Tăng sản dạng nốt khu trú (FNH): Có thể liên quan đến bất thường của hệ thống mạch máu trong gan.

• U máu gan, nang gan

2.2. Những nguyên nhân chính khiến u gan dễ biến thành ung thư gan ?

Ung thư gan thường tiến triển sau một quá trình gan bị tổn thương kéo dài. Các tổn thương này có thể đến từ:

• Bị viêm gan B, viêm gan C mạn tính

• Xơ gan (gan bị chai sẹo, xơ hóa)

• Thói quen uống nhiều rượu bia

2.3. Vì sao ung thư nơi khác dễ di căn sang gan?

Ung thư từ nơi khác dễ di căn sang gan vì:

• Gan có hệ thống mạch máu dày đặc và lưu lượng máu lớn.

• Môi trường giàu dinh dưỡng, tạo điều kiện để tế bào ung thư theo dòng máu đến gan, bám lại và phát triển thành khối u mới.

3. U gan có dấu hiệu và triệu chứng gì?

Ở giai đoạn đầu, cơ thể thường không cảm nhận được triệu chứng u gan gây đau đớn.

3.1. Vì sao u gan giai đoạn đầu lại “im lặng” không có triệu chứng?

Do gan không có các dây thần kinh cảm nhận đau. Khi mới xuất hiện một khối u nhỏ (dù là u lành tính hay u ác tính), phần gan lành lặn còn lại vẫn có thể duy trì được chức năng gan.

3.2. Các biểu hiện khi khối u gan đã lớn hoặc tiến triển

Cơ thể mới bắt đầu phát ra những tín hiệu cảnh báo như:

• Đau tức sườn phải

• Chán ăn, đầy bụng

• Sụt cân nhanh bất thường

• Mệt mỏi, kiệt sức

• Bụng chướng to, sờ thấy cục u

3.3. Dấu hiệu nguy hiểm cần đi bệnh viện cấp cứu ngay

Một số dấu hiệu u gan cần đặc biệt lưu ý:

• Vàng da, vàng mắt, nước tiểu vàng sậm

• Đau bụng dữ dội, đột ngột

• Bụng to phình ra rất nhanh

• Xuất hiện nôn ra máu hoặc phân có màu đen

Nếu xuất hiện các biểu hiện này, không nên tự điều trị tại nhà.

4. Khối u gan có nguy hiểm không?

U gan có nguy hiểm hay không tùy thuộc hoàn toàn vào việc khối u đó là lành tính hay ác tính

4.1. Mức độ nguy hiểm của u gan

Để đánh giá chính xác, bác sĩ sẽ xem xét từ cả 4 yếu tố chính:

• Bản chất khối u: u gan lành tính, hay u gan ác tính?

• Kích thước u và tốc độ phát triển: khối u to hay nhỏ, đứng yên hay phát triển nhanh.

• Tình trạng sức khỏe của gan: Gan của người bệnh còn khỏe mạnh hay đã bị kèm xơ gan, viêm gan virus B, hay suy giảm chức năng.

4.2. U gan kích thước lớn có đồng nghĩa là ung thư không?

Không. Kích thước to hay nhỏ không quyết định u lành hay u ác:

• U lành tính (như u máu): Có thể rất to nhưng vô hại, không di căn.

• U ác tính (ung thư): Dù nhỏ nhưng vẫn rất nguy hiểm.

4.3. Khối u gan lành tính có biến thành ung thư không?

Rất hiếm. Tuy nhiên cần lưu ý:

• U tuyến gan: Loại u này có một tỷ lệ nhỏ nguy cơ ác tính.

• U lành có biến chứng: Nếu u to nhanh, chèn ép gây đau tức… sẽ cần bác sĩ can thiệp xử lý chứ không thể chỉ theo dõi đơn thuần.

5. Bác sĩ chẩn đoán để điều trị u gan bằng cách nào?

U gan được chẩn đoán bằng khám lâm sàng, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh khi cần.

5.1. Khám lâm sàng và xét nghiệm máu

• Khám lâm sàng

• Xét nghiệm máu

Nhiều trường hợp phát hiện u từ siêu âm nhưng cần chụp thêm CT hoặc MRI mới có đủ thông tin để đánh giá.

5.2. Khi nào bác sĩ cần chỉ định sinh thiết u gan?

Trường hợp cần sinh thiết: Bác sĩ thường chỉ định khi kết quả chụp chiếu (siêu âm, CT, MRI) chưa đủ rõ ràng hoặc cần xác định chính xác tuyệt đối u lành hay ác tính

6. U gan có điều trị được không? Hướng điều trị như thế nào?

U gan có thể điều trị được, nhưng hướng điều trị sẽ khác nhau tùy theo loại u và tình trạng của người bệnh.

6.1. Khả năng chữa trị phụ thuộc vào những gì?

Việc kiểm soát và điều trị khối u gan có thành công hay không phụ thuộc rất lớn vào các yếu tố:

• Khối u thuộc loại lành tính hay ác tính (ung thư gan)

• Số lượng khối u (một u hay nhiều u nhỏ nằm rải rác) và kích thước u to hay nhỏ.

• Tình trạng chức năng gan hiện tại và gan có bị xơ gan, viêm gan B mạn tính đi kèm hay không.

6.2. Hướng xử trí đối với u gan lành tính

Đa số các trường hợp u gan lành tính không cần dùng thuốc hay phẫu thuật ngay.

• Theo dõi định kỳ: Đi siêu âm hoặc chụp kiểm tra lại theo đúng lịch hẹn.

• Theo dõi triệu chứng: Quan sát xem khối u có tăng kích thước nhanh hay gây ra cảm giác đau đớn bất thường nào không.

6.3. U gan hiện được điều trị bằng những phương pháp nào?

Khi khối u được xác định là ác tính, tùy thuộc vào giai đoạn bệnh và sức khỏe của gan, bác sĩ sẽ lựa chọn cách điều trị u gan phù hợp:

• Phẫu thuật cắt phần gan có u: Loại bỏ phần gan chứa khối u khi phần gan lành còn lại đủ khỏe mạnh.

• Ghép gan: Thay thế toàn bộ gan bệnh bằng một phần gan khỏe mạnh từ người hiến (áp dụng ở trường hợp đáp ứng đủ tiêu chuẩn y khoa).

• Đốt sóng cao tần: Sử dụng nhiệt độ cao qua một mũi kim để tiêu diệt các khối u nhỏ.

• Nút mạch hóa chất (TACE): Bơm thuốc triệt tiêu nguồn máu nuôi khối u, khiến khối u nhỏ dần

• Thuốc nhắm trúng đích, miễn dịch hoặc hóa trị: Được áp dụng cho các giai đoạn bệnh tiến triển nhằm khống chế tế bào ung thư.

• Chăm sóc giảm nhẹ: Giúp giảm đau đớn, kiểm soát triệu chứng và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh ở giai đoạn muộn.

6.4. Chế độ theo dõi và tái khám sau điều trị?

Dù là u lành đã can thiệp hay ung thư đã được điều trị ổn định, việc duy trì lịch tái khám định kỳ là bắt buộc để phát hiện sớm nếu u tái phát hoặc xuất hiện bất thường mới.

7. Khi nào người phát hiện u gan cần đi khám bác sĩ sớm?

Nên đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa gan khi gặp các trường hợp sau:

• Tình cờ siêu âm thấy có khối bất thường trong gan (dù cơ thể vẫn đang thấy hoàn toàn khỏe mạnh).

• Đang nhiễm viêm gan B, viêm gan C, xơ gan mạn tính hoặc gan nhiễm mỡ.

• Xuất hiện cảm giác đau tức vùng sườn bên phải kéo dài.

8. Cách phòng tránh u gan và tầm soát dấu hiệu phát hiện sớm

8.1. Có thể ngăn ngừa hoàn toàn u gan không?

Không. Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có thể chủ động trong cách phòng tránh u gan và giảm thiểu tối đa nguy cơ bằng cách loại bỏ các yếu tố độc hại gây tổn thương gan (như hạn chế bia rượu, thức khuya, ăn đồ ăn ít gia vị).

8.2. Các biện pháp bảo vệ gan hiệu quả hằng ngày

Những người thuộc nhóm nguy cơ cao dưới đây cần đặc biệt chú trọng việc đi siêu âm gan và xét nghiệm máu định kỳ 6 tháng một lần:

• Người mắc Viêm gan B hoặc C mạn tính, xơ gan mất bù, xơ gan mạn tính..

• Người có người thân trong gia đình (bố mẹ, anh chị em) từng bị ung thư gan.

• Nam giới trên 50 tuổi có thói quen uống nhiều rượu bia kéo dài.

9. Người có u gan muốn dùng cây thuốc nam cần lưu ý gì?

Một số người mắc bệnh trong nhóm u bướu thường tìm hiểu thêm các dược liệu với mục đích hỗ trợ sức khỏe theo hướng an toàn, lành tính. Tuy nhiên, dược liệu hỗ trợ u bướu ung thư không thay thế điều trị chuyên khoa.

9.1. Dược liệu chỉ đóng vai trò hỗ trợ

Hiện chưa có cơ sở để thay thế các phương pháp điều trị chuẩn bằng các dược liệu.

Một số cây dược liệu quý trong dân gian thường được tìm hiểu:

• Cây xạ đen: Giúp cải thiện đề kháng, hỗ trợ kiểm soát di căn xa

• Cây an xoa: Giúp mát gan, phục hồi gan yếu

• Rễ xáo tam phân: Cải thiện xơ gan, viêm gan B, kích thước u bướu gan, hỗ trợ trong việc cải thiện sức khỏe tổng thể của gan.

9.2. Nguyên tắc sử dụng dược liệu an toàn theo khuyến cáo từ Dược Liệu Phương Thảo

Để thảo dược phát huy giá trị hỗ trợ và hạn chế những phản ứng không mong muốn, Dược Liệu Phương Thảo khuyến nghị cô chú cùng người bệnh ghi nhớ hai nguyên tắc quan trọng dưới đây:

• Không tự ý ngừng, giảm liều hoặc thay thế thuốc Tây khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.

• Ưu tiên dược liệu đạt tiêu chuẩn: Chỉ chọn sản phẩm nguyên chất, được làm sạch và sấy khô đúng quy trình, có thông tin nguồn gốc minh bạch, không ẩm mốc, không pha trộn và không chứa chất bảo quản không cần thiết

10. Câu hỏi thường gặp về U gan

10.1. U gan có phải chắc chắn là ung thư không?

Không. Đa số các khối u gan phát hiện tình cờ khi đi siêu âm đều là u lành tính (như u máu hay nang gan). Bạn cần chụp chiếu chuyên sâu để bác sĩ kết luận chính xác.

10.2. U gan lành tính có nguy hiểm không và có cần mổ không?

Đa phần u lành không nguy hiểm và không cần mổ, chỉ cần đi siêu âm kiểm tra định kỳ. Phẫu thuật chỉ đặt ra khi u quá to, gây đau hoặc có nguy cơ biến chứng.

10.3. Chỉ đi siêu âm thôi có biết chính xác u gan lành hay ác không?

Siêu âm là bước phát hiện ban đầu rất tốt nhưng chưa đủ để khẳng định 100%. Nếu hình ảnh trên siêu âm chưa rõ ràng, bác sĩ sẽ chỉ định chụp thêm CT hoặc MRI.

10.4. Xét nghiệm máu có giúp phát hiện được u gan không?

Xét nghiệm máu (như chỉ số AFP) giúp hỗ trợ tầm soát và nghi ngờ u gan, nhưng không thể dùng riêng lẻ để kết luận mà bắt buộc phải kết hợp với chụp chiếu hình ảnh.

10.5. Chỉ số AFP trong máu tăng cao có chắc chắn bị ung thư gan không?

Không chắc chắn. Chỉ số AFP cũng có thể tăng lên khi bạn bị viêm gan cấp, đang mang thai hoặc mắc một số bệnh lành tính khác.